Fotojournalistiek en haar geleerde conventies

Wordt de fotojournalistiek in haar ontwikkeling belemmerd door haar inhoudelijke conventies?

Of lijdt de waarheid gewoon onder het gebrek aan een totaalbeeld, dat ontbreekt door de berichtgeving over modewoorden?
“We zien op onze voorpagina’s slechts facsimile’s van 90 jaar oude Leica-versies van foto’s”, schrijft Donald Weber uit VII in zijn essay over fotojournalistiek vandaag. Hij beklaagt zich erover dat na de grote technologische stap met de Leica 90 jaar geleden en hoe Cartier-Bresson de mogelijkheden ervan zo goed benutte, er sindsdien eigenlijk niets nieuws is toegevoegd op het gebied van design. Maar wat hij nog meer ziet, is dat fotografen niet langer worden gezien als verhalenvertellers, maar enkel als aannemers die de redacties moeten voorzien van de beelden die enkel nodig zijn om de verhalen te illustreren. Het is duidelijk dat de waarheidsgetrouwheid daaronder lijdt. Want als je geen ruimte meer krijgt om de context fotografisch weer te geven, geven de beelden slechts kleine flarden van de gebeurtenissen waar de lezer eigenlijk een volledig beeld van wil krijgen. Er is een reden voor dit gezegde.

In feite leerde ik veel over de EuroMaidan in zijn stuk dat ik vermoedde maar nog nooit gedocumenteerd had gezien. Wie wist dat er onder het Onafhankelijkheidsplein in Kiev (Maidan Nezalezhnosti) een winkelcentrum is waar je tijdens de protesten ongehinderd merkkleding kon kopen?

Sleutelwoord kleding

Weber schrijft ook een paar zinnen over de kleding van de demonstranten. Daar was ik erg blij mee, want ik heb het eigenlijk nog nergens gethematiseerd gezien. Maar als fotograaf ben ik natuurlijk geïnteresseerd in hoe mensen eruit zien en hoe ze zich kleden. En op de een of andere manier kleed je je altijd naar de rol die je gekozen hebt, ook de demonstrant, die misschien wel betrokken is bij geweld, maar veel liever voor een cameralens staat. En dus kiest hij voor de revolutionaire look, gemengd uit zijn beelden van revoluties in zijn visuele geheugen. Van 1917 in Rusland tot de Engelse arbeidersprotesten en de Arabellion.

En zo helpt hij als fotograaf het uiterlijk van toekomstige demonstranten vorm te geven, zodat hij ze daarna opnieuw kan fotograferen…

Gilles Peress als referentie

Hij haalt een van mijn favoriete boeken aan als voorbeeld van goede fotografische storytelling: Telex Iran (1979) van Gilles Peress. Het is natuurlijk maar een van de vele goede fotojournalistieke werken die na de mijlpalen van HCB zijn gepubliceerd. Maar het laat op briljante wijze zien hoe je een verhaal objectief kunt vertellen vanuit een persoonlijk standpunt. Ook omdat hij zijn verhaal niet noodzakelijkerwijs afstemde op de behoeften van de redactie, maar zijn boodschap consistent vertelde.

De boodschap aan ons fotografen is terecht dat we onszelf minder als een fulfilment assistant moeten zien. Er zijn tegenwoordig nog steeds genoeg mogelijkheden om een goed verhaal te publiceren. Maar het moet wel coherent zijn in zijn boodschap en context…